يكشنبه 26 اردیبهشت
نسخه آزمایشی
1400/02/08
معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی ایران:

مروری بر دارودرمانی بیماری گلوکوم

مروری بر دارودرمانی بیماری گلوکوم

گلوکوم یا آب سیاه يک مشکل بزرگ در سلامت عمومي و يکي از عوامل ايجاد نابينايي در سراسر دنياست که در دو نوع زاویه بسته و زاویه باز وجود دارد. گلوکوم زاویه باز شایع ترین نوع گلوکوم میباشد که تشخيص و درمـان آن، اهميت بسياري در کاهش ميزان نابينايي و اثرات اقتصادي ناشي از آن در جامعـه دارد. افزايش فـشار داخـل چـشم، يـک عامـل خطرسـاز شناخته شده براي گلوکوم به شمار ميآيد و کاهش آن، تنها راه براي کند کردن روند بيماري است.

به گزارش ایفدانا به نقل از روابط عمومی معاونت غذا و دارو دانشگاه ایران : گلوکوم  یا آب سیاه يک مشکل بزرگ در سلامت عمومي و يکي از عوامل ايجاد نابينايي در سراسر دنياست که در دو نوع زاویه بسته و زاویه باز وجود دارد. گلوکوم زاویه باز شایع ترین نوع گلوکوم میباشد که تشخيص و درمـان آن، اهميت بسياري در کاهش ميزان نابينايي و اثرات اقتصادي ناشي از آن در جامعـه دارد. افزايش فـشار داخـل چـشم، يـک عامـل خطرسـاز شناخته شده براي گلوکوم به شمار ميآيد و کاهش آن، تنها راه براي کند کردن روند بيماري است. فشار داخل چشم به دو عامل عمده زیر بستگی دارد :
  • ترشح مایع زلالیه توسط جسم مژگانی
  • مقاومت شبکه ترابکولار و کانال اشلمSchlemm's canal در برابر خروج مایع زلالیه
در نهایت افزایش فشار چشم می تواند سبب آسیب دیدن عصب بینایی و کاهش دید و حتی کوری شود.


 
روش های مختلف درمانی در کاهش فشار چشم شامل درمان دارویی، جراحی  ليزري و يا جراحی برشی هستند که در حـال حاضـر، درمـان دارويي بصورت موضعی رايجترين روش درمان براي گلوکوم زاويه باز اوليه به شمار ميرود. در این مقاله، بـه درمـان دارويـي گلوکـوم و رده هاي دارويي در دسترس و همچنین رده های دارویی جدید براي گلوکوم میپردازیم.
 
دارودرمانی
دارودرمانی گلوکوم شامل انواع دسته های کاهنده فشار چشم است که از طریق کاهش تولید زلالیه و یا افزایش جریان خروجی آن، اثر درمانی خودرا ایجاد میکنند. دسته های دارویی مورد استفاده در گلوکوم شامل موارد ذیل می باشد:

  1. آگونیست های آلفا آدرنرژیک: داروهای این دسته شامل آپراکلونيدين و بريمونيدين میباشندکه بصورت 2-3 بار در روز تجویز میشوند و میتوانند فشار چشم را از طریق کاهش توليد زلاليه و همچنین افزایش خروج زلالیه حدود  20-25 %  کاهش دهند. بدلیل عارضه تاکی فیلاکسی و احتمال بروز آلرژی با مصرف آپراکلونیدین، مصرف این دارو بعد از انواع مختلف ليزر و در کوتاه مدت توصیه می شود در حالی که بريمونيدين در درمان گلوکوم در طولاني مدت نيز مورد استفاده قرار میگیرد .از عوارض موضعی این دسته دارویی میتوان به تحریک چشم، پرخونی و آلرژی اشاره کرد.
  2. آنتاگونیست های بتا آدرنرژیک: رایج ترین دسته دارویی در درمان گلوکوم، بتا بلاکر ها هستند که در اغلب بیماران بعنوان خط اول درمان بشمار میروند و 2بار در روز تجویز میشوند. تیمولول، لووبونولول، کارتئولول، متي پرانولول و بتاکسولول داروهایی هستند که در این دسته قرار میگیرند و مکانیسم اثر  آنها کاهش تولید مایع زلالیه میباشد. انتخاب داروی مناسب در این دسته بر اساس امکان بروز عوارض باتوجه به انتخابی یا غیر انتخابی بودن داروها میباشد. از عوارض بتابلاکر های غیر انتخابی میتوان به برونکواسپاسم، برادی کاردی و نارسایی قلبی اشاره کرد که منجر میشود تیمولول که یک بتا بلاکر غیر انتخابی میباشد در افرادی که به آسم مبتلا هستند تجویز نشود و درعوض از بتاکسولول استفاده شود.
  3. آگونیست های کولینرژیک: کارباکول و پیلوکارپین از داروهای این دسته میباشند که بصورت 3-4 بار در روز تجویز میشوند و با افزایش خروج زلالیه منجر به کاهش فشار در چشم میشوند. عوارض چشمي داروهاي کولينرژيک شامل درد در ناحیه اطراف چشم ها و ابروها، کاهش ديد به دليل ميوزيس، نزديک بيني القايي ، ايجاد جداشدگي شبکيه، افزايش اشک ريزش، خارش و سوزش چشم، تاری دید و جابه جايي قدامي ديافراگم عدسي -عنبيه و ايجاد حمله حاد گلوکوم مي باشند.
  4. مهارکننده هاي کربنيک انهيدراز: مهارکننده هاي کربنيک انهيدراز، فشار داخل چشم را با کاهش توليد زلاليه ، کاهش مي دهند. به طور کلي، انواع خوراکي مهارکننده هاي کربنيک انهيدراز، فشار داخل چشمي را بين ۲۵- ۳۰ % کاهش مي دهند هرچند استفاده از انواع خوراکي مثل استازولامید و متازولامید، به دليل عوارض جانبي سيستميک که معمولا وابسته به دوز مي باشد ، در درمان روتين گلوکوم محدود مي باشد و عمدتا از فرم های موضعی نظیر دورزولامید و برینزولامید جهت درمان گلوکوم 2-3 بار در روز استفاده میشود که البته عمدتا همراه با داروهای دیگر تجویز میشوند و خط اول درمان نیستند. از عوارض داروهای موضعی این دسته میتوان به سوزش ، خارش و تاري دید، احساس مزه فلزمانند در دهان و بلفاروکونژکتيویت اشاره کرد.
  5. آنالوگهاي پروستاگلندين: آنالوگهاي پروستاگلندين موثرترين و رايجترين داروهاي ضـد گلوکوم تجويزشده هستند. اولين دارويي که مورد تاييد FDA امريکا قرار گرفت، لاتانوپروست ( Xalatan) بود که در سـال ۱۹۹۶ ســاخته شــد. بعــد تراووپروســت (travoprost) ،بيماتوپروســت  (bimatoprost)و به تازگي تافلوپروست (tafluprost) به بـازار وارد شدند.  عقيده بر اين است که کاهش فشار داخل چشمي بـا افـزايش جريـان خروجـي مـايع زلاليه ميباشد. اين گروه از داروها چندين مزيت دارند کـه شـامل کـم بـودن عوارض جانبي سيستميک، مصرف 1 بـار در روز و اثـرات مـداوم روي جريان مشخص فشار داخـل چـشمي در ۲۴ سـاعت اسـت.
  6. Fixed-combination topical medications: عوامل ترکيبـي مزايـاي زيـادي دارنـد از جملـه رژيـم سـاده، پذيرش بهتر، کاهش هزينه و کاهش برخورد با مواد نگـه دارنـده. در کــل، داروهــاي داراي سازوکارهاي مختلف با هم ترکيب ميشوند تا کاهش فـشار داخـل چشم به بهترين شکل باشد. از انواع  دارو های ترکیبی میتوان بهCosopt  شامل تيمولـول و دورزولاميـد ، Combigan  شـــامل بريمونيـــدين و تيمولـــول،  Azarga شامل تیمولول و برینزولامید، Simbrinza شامل برینزولامید و بریمونیدین، Duo Trav شامل تیمولول و تراووپروست، Xalacom شامل لاتانوپروست و تیمولول، Ganfort شامل بیماتوپروست و تیمولول، Tapticom شامل تیمولول و تافلوپروست و همچنین Fotil Forte شامل پیلوکارپین و تیمولول اشاره کرد.
  7. داروهایی که اخیرا توسط FDA تایید شده اند:
1-7. مهارکننده های Rho kinase: عمدتا از طریق افزایش خروج زلالیه منجر به کاهش فشار چشم میشوند همچنین از دژنراســیون آکســون هــا جلــوگیري مــی کننــد و رژنراسیون آکسونها را تسریع میکنند. مطالعات بالینی نشان داده که Netarsudil میتواند به اندازه تیمولول در کاهش فشار چشم در بیمارانی که فشار چشم پایه آنها از 25 میلی متر جیوه کمتر است موثر باشد. همچنین Ripasudil میتواند فشار چشم را 2ساعت بعد از ریختن قطره در چشم کاهش دهد.
2-7. پروستاگلاندین های اهدا کننده نیتریک اکساید: قطره چشمی Latanoprostene bunod که در سال 2017 توسط FDA مورد تایید قرارگرفته دارای ساختار و مکانیسم اثر دوگانه میباشد بطوریکه  latanoprost acid منجر به افزایش جریان خروجی زلالیه میشود و همچنین نیتریک اکساید از طریق ریلکس و شل کردن عضلات صاف مختلف موجود در چشم منجر به کاهش تولید و افزایش خروج زلالیه میشود. این دارو روزی یکبار تجویز میشود و میتواند 25-20% فشار چشم را کاهش دهد.
 
نتیجه گیری
با توجه به اهمیت بیماری گلوکوم، انتخاب و استفاده ازمناسب ترین دارو برای کاهش فشار چشم بطوریکه که عوارض کمتری برای بیمار داشته باشد و پذیرش بیمار برای آن دارو مناسب باشد اهمیت زیادی دارد. آنالوگ های پروستاگلاندین و داروهایی که اخیرا توسط FDA تایید شده اند بدلیل نیاز به مصرف یکبار در روز پذیرش خوبی در بین بیماران دارند اما باید توجه داشت که به دلیل ساختار پیچیده چشم و ماندگاری کم داروهای موضعی در سطح چشم همواره نیاز به سیستم های دارورسانی نوین جهت دارورسانی چشمی احساس میشود لذا پرداختن به سیستم های نوین جهت دارورسانی به چشم از اهمیت زیادی برخوردار است.
 
 
 

شناسه خبر : 18213
امتیاز شما برای این خبر: